SamSam toernooi 2026 “Je hebt goed gespeeld !?”

Er is veel leuks te beleven aan een toernooi als het SamSam jeugdtoernooi. Zo ook weer op 8 maart jongstleden in het Grand café te Klimmen.  

Aankomst

Dat begint met de aankomst van de kinderen, hun ouders en begeleiders, een mengeling van Nederlandse en veel buitenlandse of exotische namen, zoals je dat bij een WK of Olympische Spelen ook ziet: een collage van klinkende namen (naast de Koning, de Smet en Janssen, Gupta, Ilina, Levkin en Golovlev, naast van der Vlies, van der Weide en van Elmpt, ook Digavalli, Dommeck, Krishna Kokkula en Von Wintersdorff, naast Meier, en Moolenaar ook Mysore, Nagy en Nandakumar, enzovoort)

Niels meldde vanuit het café die ochtend al diverse talen te hebben gesproken, niet alleen Nederlands en Duits en Engels, maar ook Frans en zelfs Spaans ! Het viel me op dat sommige kinderen onderling Engels spreken. Voorwaar een internationaal evenement.

Naast jongens zijn er bijna net zoveel meisjes en de meisjes doen qua speelsterkte niet onder voor jongens (zoals de uitslagen tonen).

Er is opschietende jeugd, er zijn aankomende tieners, en er zijn kleine, soms wel hele kleine spelertjes (onder de 1 meter). Dat alles in een ongedwongen, vrolijke sfeer. Er zit veel energie in de zaal, want ze willen allemaal graag spelen, kunnen niet van de stukken afblijven. Dat ziet voorafgaand aan de start wat chaotisch uit en het vergt van de organisatoren en scheidsrechters enige kordaatheid om iedereen op z’n plek en stil te krijgen.

Het spel

En na de start, het gedreven schaakspel, in een hoog, eigenlijk veel te hoog tempo, want de meeste spelers houden tijd over. De sterkere spelertjes gebruiken wél tijd om na te denken. Gevolg is dat hun partijen het langst duren, en dat – als gevolg van het indelingssysteem – aan de rijen met zwakkere spelers de tafels al snel leeg zijn, terwijl de rij met sterkere spelers dan nog ruim bezet is.

Je ziet vaak wat de spelers denken, voor zover ze met een stuk in de hand over velden cirkelen en zo laten zien welke zetten ze overwegen, maar zó  verraden ze ook dat ze dan al niet meer planmatig, maar impulsief spelen.

Emoties

Emoties worden uitvergroot zichtbaar: de bravoure tijdens de uitvoering van een winnende serie zetten (neerploffen van stukken, nonchalant slaan van de klok), de verrassing bij een onverwachte tegenzet en de totale wending van het blad, de teleurstelling en terneergeslagenheid wanneer ze in een verloren stand terecht zijn gekomen. Winsten worden uitbundig gevierd, en met trots gemeld bij de scheidsrechter (elke rij tafels heeft een eigen surveillant/scheidsrechter), om daarna naar hun ouders of naar hun begeleider te rennen en daar het succes te vieren. Ik zie een vader die zijn zoontje bij terugkomst liefdevol kust. Ik hoor een uitbundig verslag van een zoon in het Spaans, en de enthousiaste reactie van zijn vader.

En dan zijn er de nederlagen en de teleurstellingen, maar die worden snel verwerkt. Een meisje dat volledig van het bord wordt gezet, geeft op en zegt dan ruiterlijk tegen haar superieure tegenstander “Je hebt goed gespeeld!?”. En ik neem aan dat ze het meende ! Een sterk spelertje dat toch in een verliesstelling terecht komt, mompelt “ja, en ik stond beter !” wat klinkt als een kleine revanche.  En een enkele keer zie ik iemand na verlies de stukken omgooien en huilend weglopen. Maar dat is een uitzondering. In veruit de meeste gevallen stappen de spelertjes heel snel over een teleurstelling heen, of weten ze met humor de harde werkelijkheid te relativeren (na 5 ronden: begeleider “heb je al een partij gewonnen?” Speler met grijns “nee alleen nog maar verloren”).

Ik geloof oprecht dat wij, senioren, in meerdere opzichten nog wat kunnen leren van die kinderen: hun energie, de lichtvoetigheid, het gemak van communiceren, het vermogen om te relativeren en snel weer op te schakelen naar de volgende partij.

Begeleiders

Een speciale categorie bezoekers zijn de begeleiders van de groepen.  De ouders zitten achter in de zaal vast op hun stoel, meestal verdiept in hun mobiel of hun tablet. Maar de begeleiders lopen rond, doorkruisen de zaal, op zoek naar hun pupillen. Gespannen volgen ze de partijen, en na afloop vangen ze hen op, spreken hen bemoedigend toe. Ze kennen hun pupillen, weten van de soms bijzondere achtergronden en de zorg die dat vergt. Zo hoorde ik van een begeleider over een Oekraïense speler die het schaken nog had geleerd van zijn inmiddels overleden vader. Nu leeft hij met moeder en zusje in Nederland en als onderdeel van het nieuwe leven heeft hij het schaken weer opgepakt. “Hij speelde in Oekraïne sterker, maar het komt wel weer”, aldus zijn begeleider.

De eindstanden: